Μαθήματα Πληροφορικής - Τ.Π.Ε. Δημοτικού

Σειρά μαθημάτων για εκπαίδευση από απόσταση

Κατά τις σχολικές χρονιές 2019-20 και 2020-21, έφτιαξα τα παρακάτω μαθήματα για ασύγχρονη εκπαίδευση από απόσταση:

• Τι είναι Κώδικας
• Δομή επανάληψης
• Προγραμματισμός με γεγονότα
• Δομή επιλογής
• Τι είναι Αλγόριθμος
• Διαδίκτυο και υπηρεσίες

Προτάσεις διαθεματικότητας (Ευέλικτη ζώνη, ΤΠΕ)

Τις τελευταίες σχολικές χρονιές ανέλαβα κάποιες φορές και το μάθημα της Ευέλικτης Ζώνης και μου δόθηκε η αφορμή να ασχοληθώ με γενικότερα ενδιαφέροντα θέματα.

• Θάλασσα και ανθρώπινη διασπορά - μετανάστευση
• Δομή της ύλης, χρονολόγιο της ιστορίας
• Η εξέλιξη της ζωής και η πρόοδος του ανθρώπου

Πλήρης σειρά μαθημάτων για Γ', Δ', Ε', ΣΤ'

Κατά τη σχολική χρονιά 2015-16 που δίδασκα στο 5ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων κατέγραψα σε ψηφιακή μορφή 51 μαθήματα για τις τάξεις Ε' - ΣΤ' και 42 μαθήματα για τις τάξεις Γ' - Δ', τα οποία σχεδίασα με βάση το πρόγραμμα σπουδών για τα ΕΑΕΠ.

• Σειρά μαθημάτων Γ' και Δ' Δημοτικού
• Σειρά μαθημάτων Ε' και ΣΤ' Δημοτικού

Οι Γ' και Δ' τάξεις έχουν κοινό πρόγραμμα σπουδών, ενώ οι Ε' και ΣΤ' τάξεις έχουν σχεδόν κοινό πρόγραμμα σπουδών με μικρές διαφοροποιήσεις, κυρίως στην ενότητα "Προγραμματίζω τον Η/Υ" που όμως έχουν νόημα για τον εκπαιδευτικό που διδάσκει και για δεύτερη συνεχή χρονιά στο ίδιο σχολείο.

Σε κάθε μάθημα οι μαθητές άνοιγαν από το φάκελο "Μαθήματα" του υπολογιστή τους το αντίστοιχο αρχείο ppt, που περιέχει (1) μια σύνοψη του μαθήματος, (2) ορισμό ή περιγραφή σχετικών εννοιών (όχι σε κάθε μάθημα) και (3) δραστηριότητες. Επίσης άνοιγαν από το φάκελο "Μαθήματα" το αρχείο ή τα αρχεία που απαιτούνταν για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων. Περισσότερα στους παρακάτω δύο συνδέσμους.

Δυστυχώς με την υποβάθμιση του μαθήματος σε μονόωρο από τη σχολική χρονιά 2016-17, αρκεί πλέον μια επιλογή 30 μαθημάτων (όσες περίπου οι διδακτικές εβδομάδες).

Εκπαιδευτικό υλικό: Έννοιες προγραμματισμού με Scratch

Εκπαιδευτικό υλικό για τη μάθηση εννοιών προγραμματισμού με το Scratch

Χανιά, Μάιος 2013

Στα πλαίσια μιας δεκάωρης εκπαιδευτικής παρέμβασης για την ενότητα “Προγραμματίζω τον Υπολογιστή” του μαθήματος ΤΠΕ, στις τάξεις Ε’ και ΣΤ’ στο 15ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων (βλ. και άρθρο Μάθηση εννοιών προγραμματισμού με το Scratch με βάση τις ταξινομίες Bloom και SOLO για την τεκμηρίωση της παρέμβασης), δημιουργήθηκε το παρακάτω εκπαιδευτικό υλικό. Οι έννοιες προγραμματισμού για τις οποίες δημιουργήθηκε το υλικό είναι οι: δομή ακολουθίας, αρχικοποίηση, γεγονότα, επικοινωνία με μηνύματα.

Υλικό σε ppt – διαλέξεις για τη διδασκαλία των προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch:

Διδασκαλία προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch (διαλέξεις - ppt) from Kostas Katsoulas

Υλικό σε pdf – σημειώσεις για τη μάθηση των προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch:

Μάθηση προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch (σημειώσεις - pdf) from Kostas Katsoulas

Τεστ αξιολόγησης της γνώσης προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch, στις γνωστικές κατηγορίες της μεικτής ταξινομίας Bloom και SOLO:

Tεστ αξιολόγησης της γνώσης προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch (pdf) from Kostas Katsoulas

Ανθρώπινη μετανάστευση

Από την εξάπλωση του προϊστορικού ανθρώπου στη γη ως τις μέρες μας...

Διδακτική παρέμβαση για την Ευέλικτη Ζώνη/ διαθεματικότητα από το ειδικό στο γενικό, ώστε οι μαθητές να αντιληφθούν ότι η ανθρώπινη μετανάστευση - διασπορά είναι εγγενές χαρακτηριστικό της ανθρωπότητας σε όλη την ιστορία της. Τονίζεται ιδιαίτερα το θαλασσινό στοιχείο επειδή μας είναι οικείο. Βλέποντας τους εκ των υστέρων δημοσιευμένους σε ΦΕΚ θεματικούς φακέλους του νέου Π.Σ. Ιστορίας "Από νοικοκυραίοι... πρόσφυγες - Άνθρωποι και πόλεμος στον 20ο αιώνα, το Ολοκαύτωμα των Εβραίων - Φεύγω με πίκρα στα ξένα: Μετανάστευση από και προς την Ελλάδα", βλ. ΦΕΚ 5222/21.11.2018, τ.Β', σελ. 62230, διαπίστωσα πόσο επιστημονικά και παιδαγωγικά επίκαιρο είναι οι μαθητές να ασχοληθούν με τα παραπάνω θέματα.
Ειδικό: Ελληνικός αποικισμός, σύγχρονη ελληνική διασπορά, εβραϊκή διασπορά και ολοκαύτωμα, σύγχρονη μετανάστευση (Αφρική, Μέση Ανατολή).
Γενικό: Η εξάπλωση του ανθρώπου σε όλη τη γη από τα προϊστορικά χρόνια.

Στο μάθημα Τ.Π.Ε. οι μαθητές δημιουργούν το παραπάνω Powerpoint πανομοιότυπα (12 slides) εμπλουτίζοντάς το πχ με μεταβάσεις. Ο εκπαιδευτικός έχει αποθηκεύσει εκ των προτέρων τις εικόνες στους Η/Υ. Στην τελευταία διαφάνεια οι μαθητές απαντούν στις ερωτήσεις. Στο μάθημα Ευέλικτης Ζώνης υπάρχει χρόνος ώστε να παρουσιαστεί αναλυτικά το περιεχόμενο. Download παρουσίαση ppt και εικόνες.

 

Σύμπαν και Άνθρωπος: Χρονολόγιο της ιστορίας

Από το Big Bang στην Ανθρωπόκαινο:

Οι μαθητές Ε' και ΣΤ' δημοτικού, με αφορμή το μάθημα της Φυσικής, δημιουργούν τα παρακάτω δύο έγγραφα με χρήση του Word:

(1) Διάγραμμα για τη δομή της ύλης (κουάρκς => άτομα => μόρια => dna => οργανισμοί).
(2) Πίνακα - χρονολόγιο της ιστορίας του Σύμπαντος και του Ανθρώπου, από το Big Bang και το σχηματισμό μορίων στον άνθρωπο και τα επιτεύγματά του. Στη γ' στήλη εισάγουν μια εικόνα σχετική με την πληροφορία της β' στήλης, δικής τους επιλογής μετά από αναζήτηση στο διαδίκτυο. Ο λόγος ύπαρξης της γ' στήλης είναι να αποφύγουμε τη στείρα αντιγραφή του περιεχόμενου και να στοχεύσουμε στην κατανόηση της πληροφορίας μέσω της αναζήτησης σχετικής εικόνας στο διαδίκτυο. Τονίζονται οι έννοιες της Φυσικής και οι διάφορες Επιστήμες. Download έγγραφα word και εικόνες.

Η εξέλιξη της ζωής και του ανθρώπου

Οι μαθητές Γ' και Δ' δημοτικού, με αφορμή το μάθημα της Ιστορίας (προϊστορία), δημιουργούν σε μορφή βίντεο μια ψηφιακή ιστορία, με θέμα την εξέλιξη της ζωής και της ανθρωπότητας, με χρήση του Photostory3.
Download ιστορία της εξέλιξης (doc) και εικόνες.

Η ιστορία της εξέλιξης (δίνεται στους μαθητές)

Πλήρης σειρά μαθημάτων Τ.Π.Ε. Ε', ΣΤ' Δημοτικού

Κατά τη σχολική χρονιά 2015-16, στο 5ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων κατέγραψα σε ψηφιακή μορφή (ppt) 51 μαθήματα για τις τάξεις Ε' και ΣΤ', τα οποία σχεδίασα με βάση το πρόγραμμα σπουδών για τα ΕΑΕΠ. Τα αρχεία ppt δεν αποτελούν σχέδια μαθήματος διότι δεν είναι εμπλουτισμένα με όλα τα απαραίτητα μεταδεδομένα, αλλά έχουν τη μορφή μαθημάτων για παρουσίαση στους μαθητές. Σε κάθε μάθημα οι μαθητές άνοιγαν από το φάκελο "Μαθήματα" του υπολογιστή τους το αντίστοιχο αρχείο ppt (σύνοψη μαθήματος, έννοιες, δραστηριότητες) καθώς και τα απαιτούμενα συνοδευτικά αρχεία για τις δραστηριότητες.

Δυστυχώς με την υποβάθμιση του μαθήματος σε μονόωρο από τη σχολική χρονιά 2016-17, αρκεί πλέον μια επιλογή 30 μαθημάτων (όσες περίπου οι διδακτικές εβδομάδες), οπότε η παρούσα σειρά των 51 μαθημάτων είναι υπεραρκετή, φυσικά με τις όποιες αλλαγές και βελτιώσεις από την επόμενη χρονιά.

Παρακάτω παραθέτω τα μαθήματα (ppt), με δυνατότητα download μέσω Slideshare, και στο link συνοδευτικά αρχεία όλα τα αρχεία που κατονομάζονται στις δραστηριότητες.

Ωριαίο μάθημα		Περιγραφή	Θεματική Ενότητα
1		Καθορισμός θέσεων, συμβόλαιο μάθησης, κανόνες συμπεριφοράς	Προκαταρκτικά μαθήματα
2		Κανόνες συμπεριφοράς, πληκτρολόγηση κειμένου
3		Παρουσίαση Προγράμματος Σπουδών
4
5
6		Μορφοποίηση κειμένου, πίνακας, περιγράμματα, σκίαση κελιών, περιθώρια, εικόνες	Δημιουργώ με τον κειμενογράφο
7
8
9		Πίνακας, στυλ πίνακα
10		Σχήματα, εικόνες clip art
11
12
13		Byte, πολυμέσα, μορφές πληροφορίας, υλικό και λογισμικό για τη δημιουργία πολυμεσικού περιεχομένου, ελεύθερο λογισμικό	Δημιουργώ με πολυμέσα και παρουσιάσεις
14
15		Επεξεργασία εικόνας: αλλαγή μεγέθους και περικοπή με τη Ζωγραφική των Windows, θόλωμα εικόνας με το GIMP
16
17		Παρουσιάσεις: μορφοποίηση κειμένου, εικόνες, σχήματα, μεταβάσεις, προσαρμοσμένη κίνηση
18		Ήχος και βίντεο σε παρουσίαση
19		Δημιουργία ταινίας με το Movie Maker, με σύνθεση εικόνων, μεταβάσεων, λεζάντων, εφέ
20		Εισαγωγή ήχου και βίντεο σε έργο Movie Maker
21		Δημιουργία εφαρμογής κινουμένου σχεδίου
22		Πρόγραμμα, προγραμματισμός Η/Υ, περιβάλλον Scratch	Προγραμματίζω τον Η/Υ
23		Βασικές εντολές του Scratch (κίνηση, κατεύθυνση)
24		Συντεταγμένες (άξονας x-y) στο σκηνικό του Scratch, εντολές αρχικοποίησης
25		«Γεγονότα» στο Scratch με χρήση πλήκτρων ή ποντικιού
26		Προγραμματιστική συμπεριφορά αντικειμένων στο Scratch
27		Αλγόριθμος, υλοποίηση αλγορίθμου στο Scratch
28		Περιγραφή αλγορίθμου σε φυσική γλώσσα, ανάπτυξη εφαρμογής στο Scratch
29		Ανάλυση προβλήματος σε υποπροβλήματα, διόρθωση σφαλμάτων
30		Δημιουργία σύνθετου προγράμματος στο Scratch με σύνθεση επιμέρους απλούστερων
31		Δημιουργία υπολ. φύλλου στο Excel, μορφοποίηση περιεχομένου	Λύνω προβλήματα με υπολογιστικά φύλλα
32		Αναφορά κελιού, μαθηματικοί τύποι, συναρτήσεις
33		Γραφήματα
34		Πνευματικά δικαιώματα στο διαδίκτυο, άδειες χρήσης περιεχομένου και λογισμικού (Creative Commons, GNU GPL)	Επικοινωνώ και συνεργάζομαι μέσω του διαδικτύου
35
36		Προσωπικά δεδομένα στο διαδίκτυο: cookies, phishing, κοινωνική δικτύωση κ.α. (παρουσίαση υλικού από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα www.dpa.gr)
37
38		Διαδικτυακός εθισμός, ηλεκτρονικός εκφοβισμός, ιστότοποι για το ασφαλές διαδίκτυο
39		Κακόβουλο λογισμικό, λογισμικό αντιϊκής προστασίας
40		Δημιουργία και διαχείριση λογαριασμού σε περιβάλλον e-class (Edmodo)
41
42		Ερωτηματολόγιο έρευνας χρήσης Η/Υ και διαδικτύου
43		Ψηφιακή αφήγηση (ορισμός, τύποι ψηφιακών ιστοριών, πώς επινοώ μια ιστορία)	Υλοποιώ σχέδια έρευνας με ΤΠΕ
44		Ανάθεση εργασίας με τη μορφή ψηφιακής αφήγησης, βήματα και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, περιγραφή της ιδέας, διερεύνηση του θέματος
45		Ψηφιακή αφήγηση: Συγγραφή της ιστορίας
46
47		Ψηφιακή αφήγηση: Σχεδιασμός του storyboard
48
49		Ψηφιακή αφήγηση: Δημιουργία ή συλλογή υλικού (εικόνες, μουσική), αξιοποίηση των Pixabay και Youtube audiolibrary (πνευματικά δικαιώματα)
50
51		Ψηφιακή αφήγηση: Σύνθεση στο λογισμικό (πχ Movie Maker, Prezi, Powerpoint)

Πλήρης σειρά μαθημάτων Τ.Π.Ε. Γ', Δ' Δημοτικού

Κατά τη σχολική χρονιά 2015-16, στο 5ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων κατέγραψα σε ψηφιακή μορφή (ppt) 42 μαθήματα για τις τάξεις Γ' και Δ', τα οποία σχεδίασα με βάση το κοινό για τις τάξεις αυτές πρόγραμμα σπουδών για τα ΕΑΕΠ. Τα αρχεία ppt δεν αποτελούν σχέδια μαθήματος διότι δεν είναι εμπλουτισμένα με όλα τα απαραίτητα μεταδεδομένα, αλλά έχουν τη μορφή μαθημάτων για παρουσίαση στους μαθητές. Σε κάθε μάθημα οι μαθητές άνοιγαν από το φάκελο "Μαθήματα" του υπολογιστή τους το αντίστοιχο αρχείο ppt (σύνοψη μαθήματος, έννοιες, δραστηριότητες) καθώς και τα απαιτούμενα συνοδευτικά αρχεία για τις δραστηριότητες.

Δυστυχώς με την υποβάθμιση του μαθήματος σε μονόωρο από τη σχολική χρονιά 2016-17, αρκεί πλέον μια επιλογή 30 μαθημάτων (όσες περίπου οι διδακτικές εβδομάδες), οπότε η παρούσα σειρά των 42 μαθημάτων είναι υπεραρκετή, φυσικά με τις όποιες αλλαγές και βελτιώσεις από την επόμενη χρονιά.

Παρακάτω παραθέτω τα μαθήματα (ppt), με δυνατότητα download μέσω Slideshare, και στο link συνοδευτικά αρχεία όλα τα αρχεία που κατονομάζονται στις δραστηριότητες.

Ωριαίο μάθημα		Περιγραφή	Θεματική Ενότητα
1		Καθορισμός θέσεων, συμβόλαιο μάθησης, κανόνες συμπεριφοράς	Προκαταρκτικά μαθήματα
2		Κανόνες συμπεριφοράς (συνέχεια)
3		Πληκτρολόγηση κειμένου
4		Παρουσίαση Προγράμματος Σπουδών
5
6
7		Εργονομικές συμβουλές, απλές εφαρμογές του Η/Υ	Γνωρίζω και χειρίζομαι τον Η/Υ
8		Μονάδες υπολογιστικού συστήματος: μονάδες εισόδου και εξόδου, επεξεργαστής, κύρια μνήμη
9		Σκληρός δίσκος, byte
10		Αρχεία, φάκελοι και διαχείριση, παράθυρα Windows
11		Μορφοποίηση (μέγεθος και χρώμα γραμματοσειράς, στοίχιση κειμένου, στηλοθέτες, χρώμα παραγράφου και σελίδας), χρήση συμβόλων	Δημιουργώ με τον κειμενογράφο
12
13
14		Εισαγωγή και μετακίνηση εικόνων και αντικειμένων Wordart
15
16		Ορθογραφικός – γραμματικός έλεγχος
17		Σχεδιαστικό εργαλείο (πλαίσια κειμένου, σχήματα)
18		Αντιγραφή και μετακίνηση κειμένου και αντικειμένων
19		Δημιουργία εφαρμογής παρουσιάσεων: Εισαγωγή και διάταξη διαφανειών, εισαγωγή τίτλων, επιλογή θέματος σχεδίασης	Δημιουργώ και εκφράζομαι με παρουσιάσεις και πολυμέσα
20		Εισαγωγή και μορφοποίηση κειμένου στην παρουσίαση
21
22		Εφέ εναλλαγής (μεταβάσεις) διαφανειών
23		Εισαγωγή εικόνων σε παρουσίαση, αλλαγή μεγέθους και σχήματος εικόνας
24
25		Καθορισμός εφέ εμφάνισης στα στοιχεία (κείμενο, εικόνες) των διαφανειών μιας παρουσίασης
26
27		Εισαγωγή ήχου σε παρουσίαση
28		Εισαγωγή βίντεο σε παρουσίαση
29		Δημιουργία έτοιμου εννοιολογικού χάρτη με το λογισμικό εννοιολογικής χαρτογράφησης CmapTools	Μοντελοποιώ με εννοιολογικούς χάρτες
30
31		Αναγνώριση γνωστικών αναπαραστάσεων που αποτυπώνονται σε έναν εννοιολογικό χάρτη: δοσμένος εννοιολογικός χάρτης να περιγραφεί σε φυσική γλώσσα
32
33		Ταξινόμηση και οργάνωση εννοιών, εντοπισμός σχέσεων μεταξύ εννοιών, οργάνωση και αναπαράσταση εννοιών με λογισμικό εννοιολογικής χαρτογράφησης: δοσμένο κείμενο σε φυσική γλώσσα να μετατραπεί σε εννοιολογικό χάρτη
34
35
36		Ασφαλής χρήση διαδικτύου: Προσωπικά δεδομένα, οι «κακοί» του διαδικτύου (παρουσίαση υλικού από www.cyberkid.gov.gr)	Γνωρίζω το διαδίκτυο – Επικοινωνώ και συνεργάζομαι
37		Ασφαλής χρήση διαδικτύου: Διαδικτυακός εθισμός, ιστότοποι για το ασφαλές διαδίκτυο (παρουσίαση υλικού από www.cyberkid.gov.gr)
38		Επίδειξη του ιστότοπου δημιουργίας κόμικς www.toondoo.com, πειραματισμός μαθητών	Υλοποιώ σχέδια έρευνας με ΤΠΕ
39		Δημιουργία μικρών ιστοριών με θέμα «ασφάλεια στο διαδίκτυο» από ομάδες μαθητών – γραφή των ιστοριών στο τετράδιο
40		Δημιουργία κόμικς στο toondoo με βάση τις ιστορίες για το ασφαλές διαδίκτυο
41
42